![]() |
Theo một báo cáo mới của tổ chức tư vấn tài chính Carbon Tracker, quá trình chuyển đổi năng lượng sẽ mang lại “nguy cơ rất thực tế” về xung đột ở các quốc gia dầu lửa – các quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào việc khai thác và xuất khẩu dầu hoặc khí tự nhiên (petrostates). |
Theo báo cáo này, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) là một trong hàng chục quốc gia dầu lửa có nguy cơ mất hơn một nửa thu nhập dự kiến từ nhiên liệu hóa thạch khi thế giới chuyển sang sử dụng năng lượng sạch. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo vào tháng 10 rằng nhu cầu nhiên liệu hóa thạch toàn cầu có thể đạt đỉnh trước khi năm 2030 kết thúc. Nhưng điều đó có ý nghĩa gì đối với các quốc gia phụ thuộc vào dầu khí như UAE? Theo phân tích của Carbon Tracker, nó có thể gây ra tổn thất nghiêm trọng về tài chính của chính phủ và làm gia tăng tình trạng bất ổn xã hội. Ông Guy Prince, nhà phân tích dầu khí cao cấp và là tác giả của báo cáo, cho biết: “Điện đang mở rộng để trở thành nền tảng của toàn bộ hệ thống năng lượng của chúng ta, do chi phí gió, năng lượng mặt trời và pin giảm”. |
"Điện đang mở rộng để trở thành nền tảng của toàn bộ hệ thống năng lượng của chúng ta do chi phí gió ,năng lượng mặt trời và pin giảmÔng Guy Prince, nhà phân tích dầu khí cao cấp và là tác giả của báo cáo, cho biết
Khi nhu cầu giảm – kéo theo việc giá giảm trầm trọng hơn do cung vượt cầu - có tới 40 quốc gia dầu lửa có thể chứng kiến doanh thu từ dầu khí giảm mạnh từ mức dự kiến là 17 nghìn tỷ USD (15,6 nghìn tỷ euro) xuống chỉ còn 9 nghìn tỷ USD (8,3 nghìn tỷ euro) trong những năm tới năm 2040. Đối với 28 quốc gia có chi phí khai thác cao như UAE và Ả Rập Xê-út, hơn một nửa doanh thu dự kiến của họ có thể bị xóa sổ ngay cả trong một kịch bản chuyển đổi vừa phải. Vậy họ và phần còn lại của thế giới có thể làm gì với nó? |
Khi nhu cầu giảm – kéo theo việc giá giảm trầm trọng hơn do cung vượt cầu - có tới 40 quốc gia dầu lửa có thể chứng kiến doanh thu từ dầu khí giảm mạnh từ mức dự kiến là 17 nghìn tỷ USD (15,6 nghìn tỷ euro) xuống chỉ còn 9 nghìn tỷ USD (8,3 nghìn tỷ euro) trong những năm tới năm 2040.
Nhu cầu dầu khí đang giảm khi thế giới hành động vì khủng hoảng khí hậuCác chính phủ trên khắp thế giới đang áp dụng các chính sách khí hậu cứng rắn hơn để ứng phó với các vụ cháy rừng, sóng nhiệt, lũ lụt và hạn hán chưa từng có khi khủng hoảng khí hậu diễn ra. |
Các tác động của cuộc khủng khoảng khí hậu |
'Ngân sách carbon' còn lại - lượng CO2 có thể thải ra trong khi vẫn giữ cho thế giới nằm trong giới hạn 'an toàn' với sự nóng lên toàn cầu chỉ ở mức 1,5°C - đang cạn kiệt nhanh chóng. Tại COP28 tháng này, EU đang thúc đẩy một thỏa thuận đầu tiên trên thế giới nhằm loại bỏ dần việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, vốn chưa thấy dấu hiệu suy giảm, trên toàn cầu. Giàn khoan Salama hoạt động với tổng số 115 giàn nhằm tăng cường hoạt động khai thác của ADNOC Và nếu các cam kết chính sách hiện tại của chính phủ được đáp ứng, IEA ước tính rằng nhu cầu về dầu - vốn đã đạt 100 triệu thùng/ngày vào năm 2019 - sẽ giảm xuống 92,5 triệu thùng/ngày vào năm 2050 và 54,8 triệu thùng/ngày vào năm 2050. Bất chấp kế hoạch như vậy, một số quốc gia dầu mỏ vẫn có kế hoạch tăng cường khai thác và thăm dò dầu khí. Ví dụ, công ty dầu khí quốc doanh của UAE ADNOC là nhà sản xuất dầu khí lớn thứ mười trên thế giới và công ty này có kế hoạch tăng sản lượng rất lớn theo dữ liệu gần đây từ Danh sách thoát khỏi dầu khí toàn cầu (Gogel). |
![]() |
Các quốc gia dầu mỏ lớn nhất thế giới gắn bó với dầu khí như thế nào?Báo cáo 'PetroStates of Decline' mới của Carbon Tracker phân tích 40 quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc cao vào doanh thu từ dầu khí. Nó tính toán mức độ phụ thuộc vào nguồn thu đó của chính phủ và mức doanh thu này có thể giảm bao nhiêu trong giai đoạn 2023-2040 với 'quá trình chuyển đổi có tốc độ vừa phải' - phù hợp với việc hạn chế mức độ nóng lên toàn cầu ở mức 1,8°C. Báo cáo phát hiện ra rằng 28 quốc gia dầu khí sẽ mất hơn một nửa doanh thu dự kiến theo kịch bản này. Đáng chú ý, UAE dựa vào dầu khí để đem lại 40% thu nhập của chính phủ, nhưng doanh thu khai thác có thể thấp hơn 60% so với dự kiến. Ả Rập Xê-út, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, cũng phải đối mặt với tình huống tương tự.
Sáu quốc gia châu Phi rất dễ bị tổn thương, với hơn 60% tổng ngân sách của họ gặp rủi ro. Đó là: Nigeria, Angola, Chad, Congo, Guinea Xích Đạo và Gabon. Ở tất cả các quốc gia ngoại trừ Gabon, doanh thu từ dầu khí có thể thấp hơn 70% so với dự kiến. Venezuela là một trong những quốc gia gặp rủi ro lớn nhất từ quá trình chuyển đổi năng lượng. Carbon Tracker cho biết, tài chính của chính phủ hoàn toàn phụ thuộc vào doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch và con số này có thể thấp hơn 80% so với dự kiến.
Chính phủ kiếm được doanh thu thông qua các công ty dầu khí quốc gia (NOC) thuộc sở hữu nhà nước và thông qua việc đánh thuế sản xuất dầu khí. Khi nhu cầu giảm, nhiều hoạt động khai thác sẽ không còn hiệu quả kinh tế và giá đi xuống sẽ mang lại ít doanh thu hơn từ các dự án còn lại. Điều này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về việc các quốc gia sẽ tiếp tục đáp ứng nhu cầu phát triển và mong đợi của người dân như thế nào, đặc biệt khi dân số này tăng lên. Ông Guy Prince cho biết: “Ở nhiều quốc gia dầu lửa, một giải pháp chính trị đã được thiết lập trong đó người dân mong đợi mức lương cao trong khu vực công và thuế thu nhập thấp hoặc bằng 0 cùng với một nhà nước với chính sách phúc lợi hào phóng”. Báo cáo lưu ý rằng dân số châu Phi dự kiến sẽ tăng gấp đôi lên 2,5 tỷ người vào năm 2050 khi nơi đây sẽ là nơi sinh sống của 1/4 dân số thế giới. Ông nói: “Rõ ràng, dân số tăng nhanh như vậy ở các quốc gia phụ thuộc vào doanh thu từ dầu khí và tương đối kém phát triển hơn, là một sự kết hợp nguy hiểm trong một tương lai nhu cầu dầu khí giảm sút”. |
Petrostate có thể làm gì khi nhu cầu dầu khí giảm?
Nhà phân tích kêu gọi các chính phủ không nên lãng phí thời gian mà phải lập tức giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ nhiên liệu hóa thạch và thực hiện các bước để làm cho nền kinh tế của họ trở nên kiên cường hơn và được trang bị tốt hơn cho một tương lai ít carbon. Cách chính để các quốc gia dầu khí tránh bị kéo xuống do nhu cầu dầu khí giảm là đa dạng hóa nền kinh tế và đầu tư vào các lĩnh vực mới. Báo cáo cũng kêu gọi chấm dứt trợ cấp cho việc tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, điều sẽ làm giảm áp lực tài chính lên chính phủ. Và để có cơ sở thuế rộng hơn sẽ mang lại nhiều thu nhập hơn cho kho bạc nhà nước. UAE đã cho thấy rất nhiều ví dụ với thành phố Dubai đã đạt được sự đa dạng hóa thành công, theo Carbon Tracker. Dầu từng chiếm hơn 50% GDP nhưng ngày nay chỉ còn chưa đến 1% vì tiểu vương quốc này đã xây dựng một nền kinh tế năng động, bao gồm cả dịch vụ hậu cần xuất nhập khẩu, tài chính, bất động sản và du lịch.
Tuy nhiên, Abu Dhabi - một trong bảy tiểu vương quốc tạo nên UAE - vẫn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ. Báo cáo cho biết, nhiều quốc gia dầu khí có thể cần hỗ trợ tài chính và kỹ thuật quốc tế để thực hiện những cải cách cần thiết. “Cộng đồng quốc tế nói chung có lợi ích rõ ràng trong việc hỗ trợ các quốc gia dầu khí thông qua quá trình này, vì lý do phát triển và giảm thiểu nguy cơ xung đột và bất ổn rất thực tế nếu các quốc gia này bị ảnh hưởng nặng nề bởi quá trình chuyển đổi năng lượng.” Báo cáo coi Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (Just Energy Transition Partnership – JETP) - cho đến nay vẫn tập trung vào việc loại bỏ dần than - như một mô hình khả thi cho sự hợp tác giữa các quốc gia. |
Nội dung: Đỗ Khánh Thiết kế: Quang Huy |